Mato bilan birgalikda baholash
Qotirma turlari ishlab chiqarish usuli, elastikligi, og‘irligi va yelimlash xususiyatlariga ko‘ra turli qo‘llanish sohalariga ajratiladi. Bu ta’rif detalning faqat tashqi ko‘rinishini emas, balki kiyim ichidagi vazifasini ham izohlaydi. Moslik belgilangan model, material va qo‘llash usuli asosida baholanishi kerak.
Qotirma asosiy matodan mustaqil tanlanmaydi. Matoning tola tarkibi, yuza sezgirligi, cho‘zilish yo‘nalishi va mahsulotda qo‘llanadigan qism qarorning bir qismidir. Ayniqsa yelimli qo‘llashda harorat, vaqt va bosim avval kichik bo‘lakda sinovdan o‘tkazilishi kerak; tashqi ko‘rinish bilan birga tutumi ham nazorat qilinadi. “Qotirma turlari qanday?” savoli alohida baholanadi.
Qo‘llash bo‘yicha qarorlar
Sinov namunasi sovigandan keyin yuza, chetlar, tutum va yopishish birgalikda tekshiriladi. Pufakchalar, qotish, rang o‘zgarishi yoki ajralish kuzatilsa, faqat harorat oshirilmaydi; qotirma-mato mosligi va qo‘llash sharoitlari boshidan baholanadi. Seriyali bichishdan oldin tasdiqlangan sinov namuna sifatida saqlanadi. Qotirma turlari uchun mezon namunadan oldin belgilanadi.
Modelxonada qotirma turlari ko‘rib chiqilganda, asosiy matodan kichik sinov bo‘lagini ajratish foydalidir. Oraliq material shu bo‘lakka qo‘llanadi, keyin chok va dazmollash ta’siri ko‘riladi. Shu tariqa ishlab chiqarish jamoasining qattiqlik, qalinlik yoki shakl borasida turlicha talqin qilishining oldi olinadi.
Sinov va nazorat
Qotirma turlari masalasi modelxona, bichish va tikuv jamoalari bir xil texnik ta’rifdan foydalanishini talab qiladi. O‘lchov yoki material o‘zgarganda, buning mahsulot shakliga ta’siri yana ko‘rilishi kerak. Qisqa namuna nazorati ishlab chiqarish boshlangandan keyin yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nomuvofiqliklarni ertaroq aniqlashga yordam beradi.
Qotirma turlari bo‘yicha tasdiq xarid va ishlab chiqarish jamoalariga bir xil mazmunda yetkazilishi kerak. Mahsulot nomi o‘xshash bo‘lsa ham, o‘lchov, yo‘nalish yoki qo‘llashda farq bo‘lishi mumkin. Qadoqlash va jo‘natishdan oldingi namuna nazoratida ham dastlabki tasdiqda qo‘llangan mezonlar o‘zgartirilmasligi kerak.
Qotirma turlari bo‘yicha o‘tkazilgan sinov natijasi qisqa va o‘lchab bo‘ladigan qaydlar bilan yozilishi kerak. “Mos” kabi umumiy ibora o‘rniga qaysi matoda, qaysi andozada va qaysi qo‘llash yo‘nalishida tasdiq berilgani yoziladi. Bu qayd takroriy buyurtmada noto‘g‘ri mahsulot yoki boshqa qo‘llash usuli tanlanishi xavfini kamaytiradi.