Mato bilan birgalikda baholash
Qotirma — matoning muayyan qismlariga shakl, mustahkamlik yoki chok tayanchini berish uchun ishlatiladigan yordamchi to‘qimachilik materialidir. Bu ta’rif detalning faqat tashqi ko‘rinishini emas, balki kiyim ichidagi vazifasini ham izohlaydi. Moslik belgilangan model, material va qo‘llash usuli asosida baholanishi kerak.
Qotirma asosiy matodan mustaqil tanlanmaydi. Matoning tola tarkibi, yuza sezgirligi, cho‘zilish yo‘nalishi va mahsulotda qo‘llanadigan qism qarorning bir qismidir. Ayniqsa yelimli qo‘llashda harorat, vaqt va bosim avval kichik bo‘lakda sinovdan o‘tkazilishi kerak; tashqi ko‘rinish bilan birga tutumi ham nazorat qilinadi. “Qotirma nima?” savoli alohida baholanadi.
Qo‘llash bo‘yicha qarorlar
Sinov namunasi sovigandan keyin yuza, chetlar, tutum va yopishish birgalikda tekshiriladi. Pufakchalar, qotish, rang o‘zgarishi yoki ajralish kuzatilsa, faqat harorat oshirilmaydi; qotirma-mato mosligi va qo‘llash sharoitlari boshidan baholanadi. Seriyali bichishdan oldin tasdiqlangan sinov namuna sifatida saqlanadi. Qotirma nima ekani uchun mezon namunadan oldin belgilanadi.
Qotirma nima ekani baholanganda, avval yakuniy mahsulotdan kutiladigan natija yozma ravishda aniqlanadi. Detal tashqaridan ko‘rinishi yoki faqat ichkaridan tayanch berishi, qaysi mato va andoza bilan ishlanishi ko‘rsatiladi. Namuna ustida o‘lchov olinayotganda faqat tekis stol ustidagi ko‘rinishga qaralmaydi, mahsulotning tikilgan holati ham o‘rganiladi.
Sinov va nazorat
“Qotirma nima?” savoliga to‘g‘ri javobni qo‘llanadigan modelni ko‘rmasdan bitta mahsulot nomi bilan berib bo‘lmaydi. Dastlabki baholashda foydalanish sohasi va kutilgan ko‘rinish tavsiflanadi; so‘ng mos variant haqiqiy mato va andoza ustida taqqoslanadi. Shunday qilib, seriyali ishlab chiqarish qarori taxminga emas, tasdiqlangan detalga asoslanadi.
Tasdiqlangan detalning faqat fotosuratini saqlash yetarli emas. Qotirma nima ekani uchun fizik namuna, mahsulot tavsifi va tegishli o‘lchovlar birga saqlansa, keyingi ishlab chiqarish aniqroq davom etadi. Namuna ustida keyinchalik tuzatish kiritilgan bo‘lsa, uning ishlab chiqarish etaloniga qayd etilgani ham tekshirilishi kerak.
Qotirma nima ekani bo‘yicha o‘tkazilgan sinov natijasi qisqa va o‘lchab bo‘ladigan qaydlar bilan yozilishi kerak. “Mos” kabi umumiy ibora o‘rniga qaysi matoda, qaysi andozada va qaysi qo‘llash yo‘nalishida tasdiq berilgani yoziladi. Bu qayd takroriy buyurtmada noto‘g‘ri mahsulot yoki boshqa qo‘llash usuli tanlanishi xavfini kamaytiradi.